Phân loại dự án đầu tư xây dựng giúp chủ đầu tư xác định cách lập hồ sơ, tổ chức thẩm định và quyết định đầu tư. Một dự án đồng thời mang nhiều đặc điểm: hình thức đầu tư, quy mô, mức độ quan trọng và công năng phục vụ. Chủ đầu tư ghi nhận đầy đủ các đặc điểm này để lựa chọn đúng thủ tục và phân công trách nhiệm.
Việc gọi công trình là nhà máy, trường học hoặc đường giao thông mới phản ánh một phần thông tin. Người lập dự án còn xác định nguồn lực đầu tư, cơ chế thực hiện và nhóm dự án theo tiêu chí pháp luật. Mỗi tiêu chí có chức năng riêng trong quản lý.
Luật Xây dựng quy định ba cách phân loại
Điều 17 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 phân loại dự án theo hình thức đầu tư; quy mô, mức độ quan trọng; mục đích, công năng phục vụ. Bài viết phân tích ba cách phân loại này theo pháp luật có hiệu lực ngày 08/10/2026, phục vụ việc chuẩn bị hồ sơ dự án mới.
Một dự án có thể vừa thuộc hình thức đầu tư kinh doanh, vừa thuộc nhóm dự án xác định theo quy mô và có công năng công nghiệp. Các kết quả phân loại cùng tồn tại. Chủ đầu tư dùng từng kết quả cho đúng nội dung pháp luật tương ứng thay vì chọn một tên gọi để thay thế toàn bộ thông tin dự án.
Phân loại theo hình thức đầu tư
Khoản 1 Điều 17 chia dự án thành bốn nhóm theo hình thức đầu tư. Điểm a quy định dự án đầu tư công; điểm b quy định dự án PPP. Điểm c quy định dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước, vốn ngân sách nhà nước khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công. Nhóm tại điểm c thực hiện các quy định đối với dự án đầu tư công tại Luật Xây dựng.
Điểm d quy định dự án đầu tư xây dựng thuộc phạm vi pháp luật đầu tư và các dự án khác ngoài những trường hợp tại điểm a, b, c được gọi là dự án đầu tư kinh doanh. Người lập hồ sơ xác định hình thức đầu tư từ căn cứ pháp lý, nguồn vốn và quyết định có liên quan, thay vì chỉ nhìn tên doanh nghiệp đứng ra thực hiện.
Điểm c dẫn chiếu đến các quy định đối với dự án đầu tư công tại chính Luật Xây dựng. Người quản lý giữ nguyên thông tin về loại vốn trong hồ sơ, bảo đảm cách trình bày phản ánh đúng căn cứ bố trí vốn.
Phân loại theo quy mô và mức độ quan trọng
Khoản 2 Điều 17 quy định dự án quan trọng quốc gia, dự án do Quốc hội quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư; đồng thời quy định dự án nhóm A, nhóm B, nhóm C theo tiêu chí của pháp luật đầu tư công.
Chủ đầu tư áp dụng tiêu chí phân loại vào lĩnh vực, tổng mức đầu tư và những dữ liệu liên quan của dự án, sau đó ghi căn cứ và kết quả trong hồ sơ. Tên gọi thương mại hoặc nhận định rằng công trình có quy mô lớn không thay thế kết quả phân nhóm.
Người lập hồ sơ tách việc xác định hình thức đầu tư khỏi việc xác định nhóm dự án. Một dự án đầu tư kinh doanh vẫn được phân loại theo quy mô, mức độ quan trọng tại khoản 2 Điều 17. Việc viện dẫn tiêu chí phân nhóm của pháp luật đầu tư công phục vụ phân loại; nó không tự biến nguồn vốn tư nhân thành vốn đầu tư công.
Phân loại theo công năng và tránh nhầm cấp công trình
Khoản 3 Điều 17 quy định phân loại theo mục đích, công năng phục vụ. Khoản 4 giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung này và việc phân loại để quản lý hoạt động xây dựng đối với dự án dùng vốn ODA, vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài.
Dự án và công trình là hai đối tượng khác nhau trong hồ sơ. Một dự án có thể bao gồm nhiều công trình phục vụ các công năng khác nhau. Khoản 2 Điều 25 yêu cầu Báo cáo kinh tế – kỹ thuật thể hiện cấp công trình, bên cạnh quy mô, công suất và những nội dung khác. Chủ đầu tư lập danh mục công trình cùng thông tin phân loại dự án để quản lý rõ từng đối tượng.
Ví dụ giả định, một dự án nhà máy có nhà sản xuất, kho và hạ tầng phục vụ hoạt động của nhà máy. Hồ sơ xác định công năng của từng công trình, đồng thời xác định hình thức đầu tư và nhóm của dự án. Cấp của nhà kho không thay thế nhóm của toàn dự án.
Dùng kết quả phân loại để tổ chức hồ sơ
Khoản 5 Điều 23 gắn việc lập, thẩm định hồ sơ chủ trương đầu tư với pháp luật đầu tư công, PPP, đầu tư và các quy định liên quan. Khoản 1 Điều 28 cũng xác định thẩm quyền phê duyệt dự án, quyết định đầu tư theo hình thức đầu tư và pháp luật tương ứng.
Chủ đầu tư lập một phiếu thông tin gồm tên dự án, hình thức đầu tư, nhóm dự án, mục đích sử dụng, danh mục công trình và các quyết định làm căn cứ. Người lập phiếu ghi rõ dữ liệu nguồn, thời điểm xác lập và người phụ trách. Phiếu này là công cụ quản lý nội bộ, không thay thế hồ sơ hoặc quyết định mà pháp luật quy định.
Khi phạm vi hoặc vốn đầu tư thay đổi, người quản lý cập nhật dữ liệu và xử lý việc điều chỉnh theo thẩm quyền. Người quản lý bảo đảm phạm vi trong từng hồ sơ hợp đồng phù hợp với phần công việc thuộc dự án đã được chấp thuận. Khi tổ chức hợp đồng xây dựng vốn tư nhân, người quản lý xác định nghĩa vụ của mỗi bên theo pháp luật hợp đồng và phạm vi công việc đã giao. Cách quản lý đó hạn chế việc dùng thông tin phân loại cũ cho một phương án đầu tư đã thay đổi.
Người quản lý ghi rõ nội dung thay đổi, ngày phê duyệt và tài liệu thay thế. Các bộ phận sử dụng cùng phiên bản hồ sơ trong công việc.
Kết luận
Chủ đầu tư phân loại dự án đầu tư xây dựng theo đầy đủ ba tiêu chí tại Điều 17. Việc xác định đúng hình thức đầu tư, quy mô và công năng tạo cơ sở lựa chọn thủ tục, xác định thẩm quyền và tổ chức quản lý. Hồ sơ trình bày riêng từng tiêu chí giúp các bên thực hiện công việc trên cùng một căn cứ rõ ràng.
Bình luận