Hình thức quản lý phải phù hợp dự án và điều kiện thực hiện
Điều 32 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định hai nhóm hình thức tổ chức: ban quản lý dự án đầu tư xây dựng; hoặc chủ đầu tư tổ chức quản lý thông qua thuê tư vấn, thành lập ban trực thuộc hay tự thực hiện. Việc lựa chọn căn cứ quy mô, tính chất, hình thức đầu tư và điều kiện triển khai. Vì vậy, quyết định tổ chức phải xác định được bộ máy nào thực hiện công việc và bộ máy đó đáp ứng yêu cầu bằng nguồn lực nào.
Khoản 1 Điều 44 Nghị định số 217/2026/NĐ-CP giao người quyết định đầu tư lựa chọn hình thức khi phê duyệt dự án hoặc trong giai đoạn chuẩn bị. Các quy định tiếp theo phân biệt từng hình thức đầu tư và cách tổ chức. Chủ đầu tư cần chuẩn bị phương án nhân sự, phân công và cơ chế ra quyết định tương ứng để lựa chọn hình thức có thể vận hành ngay khi dự án bắt đầu phát sinh công việc quản lý.
Áp dụng đúng cơ chế theo hình thức đầu tư
Khoản 2 Điều 44 Nghị định 217 xác định dự án đầu tư công áp dụng ban quản lý dự án đầu tư xây dựng; khi người quyết định đầu tư không có ban trực thuộc hoặc ban chưa đủ điều kiện thực hiện tại thời điểm giao, có thể quyết định chủ đầu tư tổ chức quản lý. Nếu ban quản lý dự án là chủ đầu tư thì hình thức quản lý là ban quản lý dự án đầu tư xây dựng. Các điều kiện này cần được đánh giá theo tình trạng thực tế khi quyết định giao nhiệm vụ.
Đối với đầu tư kinh doanh và dự án sử dụng chi thường xuyên từ ngân sách nhà nước hoặc vốn ngân sách khác ngoài phạm vi pháp luật đầu tư công theo khoản 3 Điều 44, người quyết định đầu tư chọn hình thức phù hợp yêu cầu và điều kiện cụ thể. Dự án PPP thực hiện theo thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền và nhà đầu tư tại hợp đồng PPP theo khoản 5. Dự án ODA, vay ưu đãi áp dụng điều ước hoặc thỏa thuận vốn; nếu thiếu quy định cụ thể thì thực hiện theo nghị định, theo khoản 4.
Việc phân loại dự án theo hình thức đầu tư vì thế cần đi trước quyết định tổ chức. Khi dự án có cơ chế vốn hoặc điều kiện quản lý đặc thù, nhóm chuẩn bị phải thể hiện căn cứ áp dụng trong phương án trình. Các lựa chọn cần được đánh giá cùng tiến độ, số lượng gói thầu, mức độ phức tạp kỹ thuật và khả năng phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan.
Thuê tư vấn cần giao rõ phạm vi và thẩm quyền
Điều 46 Nghị định 217 cho phép thuê tư vấn quản lý một phần hoặc toàn bộ nội dung theo hợp đồng với chủ đầu tư. Tư vấn phải thông báo nhiệm vụ, quyền hạn của đại diện và bộ máy trực tiếp quản lý; chủ đầu tư giám sát thực hiện hợp đồng và xử lý quan hệ giữa tư vấn, nhà thầu và chính quyền. Do đó, hợp đồng dịch vụ cần xác định rõ công việc tư vấn thực hiện, sản phẩm và những quyết định thuộc chủ đầu tư.
Chủ đầu tư nên lựa chọn phạm vi thuê từ khoảng trống năng lực thực tế của mình. Nếu cần hỗ trợ quản lý tiến độ, chi phí hoặc phối hợp thiết kế, hợp đồng phải mô tả đầu việc và cách đo kết quả tương ứng. Nhân sự nội bộ vẫn cần đủ khả năng tiếp nhận báo cáo, ra quyết định thuộc thẩm quyền và kiểm tra việc thực hiện cam kết của tư vấn.
Các quyền phát hành chỉ dẫn, xác nhận hồ sơ và đề xuất thay đổi cần được phân định cụ thể. Nội dung thẩm quyền tư vấn quản lý hợp đồng phải tương thích với cơ chế đại diện và các hợp đồng xây dựng của dự án. Khi tư vấn nhận nhiệm vụ nhưng không được cung cấp thông tin hoặc quyền phối hợp cần thiết, công việc có thể bị chậm ở giao diện giữa tư vấn và bộ máy chủ đầu tư.
Ban trực thuộc cần quy chế hoạt động rõ ràng
Điều 47 Nghị định 217 quy định chủ đầu tư quyết định thành lập hoặc giao ban trực thuộc để quản lý dự án, xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu hoạt động. Nhân sự gồm giám đốc quản lý dự án và cán bộ chuyên môn theo tính chất công việc, có thể chuyên trách hoặc kiêm nhiệm theo quyết định. Cách tổ chức cần thể hiện người chịu trách nhiệm tổng hợp và đường chuyển vấn đề cần quyết định.
Chủ đầu tư nên phân công theo các nhóm công việc như phạm vi, tiến độ, chất lượng, chi phí và quản lý hợp đồng, đồng thời quy định cách phối hợp giữa các nhóm. Một thay đổi thiết kế có thể ảnh hưởng nhiều mặt nên phải có đầu mối tổng hợp trước khi trình. Quy chế cũng cần xác định cách quản lý hồ sơ, thời hạn xử lý nội bộ và người thay thế để công việc được duy trì khi thay nhân sự.
Khoản 6 Điều 47 cho phép ban trực thuộc thuê chuyên gia hoặc tư vấn quản lý một phần công việc sau khi chủ đầu tư chấp thuận và đặt trách nhiệm của ban đối với phần việc đó. Vì vậy, phương án tổ chức có thể kết hợp nguồn lực nội bộ với hỗ trợ bên ngoài theo nhu cầu thực tế. Phần việc thuê thêm phải được gắn với trách nhiệm kiểm tra và tiếp nhận rõ ràng trong cơ cấu của ban.
Tự thực hiện cần bộ máy chuyên môn phù hợp
Điều 48 Nghị định 217 cho phép chủ đầu tư sử dụng tư cách pháp nhân và bộ máy chuyên môn trực thuộc có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp để quản lý; phải ban hành quyết định phân công quyền hạn, trách nhiệm cụ thể. Khi chưa đủ điều kiện, chủ đầu tư được thuê chuyên gia phù hợp tham gia. Hình thức tự thực hiện vì thế cần đi cùng đánh giá nguồn lực có thể huy động cho toàn bộ thời gian dự án.
Chủ đầu tư nên đánh giá khối lượng công việc quản lý theo từng giai đoạn, đặc biệt thời điểm đồng thời đấu thầu, hoàn thiện thiết kế và chuẩn bị thi công. Việc giao kiêm nhiệm cần bảo đảm thời gian xử lý và khả năng ra quyết định phù hợp. Nếu dự án mở rộng hoặc số gói thầu tăng, phương án nhân sự cần được cập nhật để bộ máy tiếp tục đáp ứng yêu cầu quản lý.
Kết luận và quy định chuyển tiếp
Khoản 6 Điều 95 Luật Xây dựng quy định ban quản lý dự án được thành lập trước ngày 01/7/2026 không phải chuyển đổi hình thức theo Luật mới. Với phương án tổ chức mới, người có thẩm quyền cần lựa chọn đúng cơ chế theo hình thức đầu tư và khả năng thực hiện. Dù thuê tư vấn, lập ban trực thuộc hay tự quản lý, dự án cần có người phụ trách, thẩm quyền rõ và hệ thống kiểm soát đủ để đưa quyết định thành công việc thực tế.
Bình luận