Hệ thống kiểm soát chất lượng nhà thầu phải cho biết ai tổ chức thi công, ai kiểm tra, ai xử lý sai lệch và hồ sơ được quản lý thế nào. Sơ đồ nhân sự chỉ có ý nghĩa khi những người được ghi tên thực hiện nhiệm vụ tại công trường. Bài viết phân tích cách tổ chức hệ thống cho công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng theo quy định áp dụng từ ngày 01/7/2026, không xét cơ chế riêng của nhà ở hộ gia đình.
Căn cứ xác định trách nhiệm của nhà thầu
Điểm d khoản 2 Điều 61 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 yêu cầu nhà thầu có hệ thống quản lý chất lượng phù hợp và lập hồ sơ quản lý chất lượng công trình. Điểm l cùng khoản quy định nhà thầu chịu trách nhiệm về chất lượng thi công, kể cả phần việc nhà thầu phụ thực hiện, trước chủ đầu tư và pháp luật. Nhà thầu phụ chịu trách nhiệm về phần việc của mình trước nhà thầu chính và pháp luật.
Khoản 2 Điều 15 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP cụ thể hóa yêu cầu tổ chức. Nhà thầu phải lập và thông báo hệ thống quản lý thi công cho chủ đầu tư, các chủ thể liên quan. Hệ thống phải phù hợp quy mô, tính chất công trình, nêu sơ đồ tổ chức và trách nhiệm từng cá nhân. Các vị trí được đề cập gồm chỉ huy trưởng hoặc giám đốc dự án, người phụ trách kỹ thuật, chất lượng, an toàn, khối lượng, tiến độ và hồ sơ.
Như vậy, nhà thầu cần chứng minh khả năng kiểm soát bằng tổ chức thực tế. Chứng nhận quản lý của doanh nghiệp, nếu có, không thay thế danh sách nhân sự, phân công và hoạt động kiểm tra cho công trình cụ thể. Chủ đầu tư kiểm tra sự phù hợp giữa nhân lực, thiết bị, hệ thống chất lượng với hồ sơ dự thầu và hợp đồng theo điểm a khoản 1 Điều 20 Nghị định 207.
Phân công phải gắn với quyền xử lý
Chỉ huy trưởng điều phối nguồn lực và giải quyết vướng mắc giữa các bộ phận theo nhiệm vụ được giao. Người phụ trách kỹ thuật chuyển thiết kế, chỉ dẫn thành hướng dẫn công việc. Người kiểm soát chất lượng kiểm tra kết quả, theo dõi thí nghiệm và tổng hợp sai lệch. Người quản lý hồ sơ bảo đảm tài liệu đúng phiên bản, đúng công việc và được lưu kịp thời.
Đây là cách tổ chức đề xuất; nhà thầu bố trí chức danh phù hợp quy mô và yêu cầu hợp đồng. Điều quan trọng là nhiệm vụ không bị bỏ trống khi một người kiêm nhiệm, đổi ca hoặc nghỉ việc. Văn bản phân công nên xác định người thay thế, phạm vi ký và đầu mối nhận báo cáo. Người phát hiện sai lệch phải biết báo cho ai và ai có quyền yêu cầu khắc phục.
Khoản 9 Điều 15 yêu cầu nhà thầu dừng công việc, bộ phận, hạng mục hoặc công trình khi phát hiện sai sót, khiếm khuyết chất lượng hay sự cố, đồng thời xử lý và khắc phục. Vì vậy, quy trình nội bộ cần có bước ghi nhận vấn đề, xác định phạm vi ảnh hưởng, quyết định xử lý, kiểm tra lại và lưu kết quả. Không nên giao trách nhiệm chất lượng mà thiếu quyền ngăn việc chuyển bước chưa đủ điều kiện.
Hệ thống phải bao quát thầu phụ và liên danh
Khoản 11 Điều 15 giao nhà thầu chính kiểm tra phần việc do nhà thầu phụ thi công. Nhà thầu chính cần đưa đầu mối của thầu phụ vào cơ chế báo cáo, kiểm tra và bàn giao hồ sơ. Việc thầu phụ tự ký biên bản nội bộ không thay thế các bước nghiệm thu theo quy định và hợp đồng.
Đối với liên danh, khoản 6 Điều 5 Nghị định 207 yêu cầu từng thành viên thiết lập hệ thống quản lý thi công, chịu trách nhiệm về công việc được phân định. Thỏa thuận liên danh phải xác định trách nhiệm thành viên đứng đầu, trách nhiệm chung, riêng và phạm vi công việc; các nội dung này phải được quy định trong hợp đồng với chủ đầu tư. Chỉ một sơ đồ chung của thành viên đứng đầu sẽ không thể hiện đầy đủ nghĩa vụ của từng bên.
Tình huống giả định về hồ sơ bị đứt đoạn
Nhà thầu A thi công nhà xưởng, thuê B lắp đặt kết cấu thép. Trong một tuần thay cán bộ chất lượng, B chuyển sang sử dụng bản vẽ điều chỉnh nhưng bộ phận hồ sơ của A vẫn lưu bản cũ. Khi đề nghị nghiệm thu, biên bản kiểm tra và hồ sơ vật liệu không liên kết được với cấu kiện đã lắp. A không thể chỉ giải thích rằng B quản lý phần việc riêng.
Để khắc phục, A cần xác định các cấu kiện bị ảnh hưởng, tập hợp tài liệu giao nhận, bản vẽ sử dụng và kết quả kiểm tra thực tế. Bộ phận kỹ thuật cùng người kiểm soát chất lượng đánh giá hồ sơ còn thiếu, đề xuất kiểm tra bổ sung phù hợp. Các bên không ký lùi ngày để tạo cảm giác đã kiểm tra đúng lúc. Khoản 8 Điều 15 yêu cầu hồ sơ chất lượng phù hợp thời gian thực hiện thực tế.
Sau khi xử lý, A bổ sung thủ tục bàn giao khi thay người và danh sách người nhận bản vẽ mới. Người quản lý hồ sơ ghi phiên bản, ngày nhận, phạm vi sử dụng và người đã nhận. Cán bộ chất lượng kiểm tra việc áp dụng tại hiện trường. Biện pháp này xử lý điểm yếu tổ chức đã gây đứt đoạn, thay vì chỉ bổ sung giấy tờ cho lần nghiệm thu đang vướng.
Bảng kiểm tổ chức hệ thống
Nhà thầu có thể dùng các dòng sau trong cuộc họp triển khai:
- Nhân sự: ghi họ tên, chức trách, phạm vi công việc và người thay thế khi vắng mặt.
- Quyền hạn: xác định người yêu cầu khắc phục, dừng công việc và báo cáo chủ đầu tư.
- Thầu phụ: chỉ rõ đầu mối kiểm tra của nhà thầu chính và người bàn giao hồ sơ.
- Tài liệu: quy định nơi lưu, phiên bản sử dụng và cách thu hồi bản hết giá trị.
- Sai lệch: ghi công việc bị ảnh hưởng, người xử lý, thời hạn và chứng cứ kiểm tra lại.
- Thay đổi: cập nhật sơ đồ, thông báo các bên liên quan và bàn giao nhiệm vụ còn mở.
Kết luận
Hệ thống chất lượng cần nối trách nhiệm cá nhân với hoạt động kiểm tra và hồ sơ công việc. Nhà thầu tổ chức đủ người, kiểm soát thầu phụ, quản lý thay đổi và xử lý sai lệch kịp thời sẽ có căn cứ bảo vệ kết quả thi công và nghiệm thu.
Bình luận