Chủ đầu tư có thể lựa chọn NEC4 ECC khi muốn gắn hợp đồng thi công với cơ chế quản lý tiến độ, chi phí và thay đổi trong suốt dự án. Tuy nhiên, hồ sơ chỉ ghi “áp dụng NEC4” chưa đủ xác định nghĩa vụ của các bên. Người chuẩn bị hợp đồng phải chọn phương án giá chính, hoàn thiện phạm vi công việc và bố trí người điều hành. Bài viết sử dụng NEC4 Engineering and Construction Contract, gọi tắt là ECC, bản tháng 6/2017 với sửa đổi tháng 1/2023, để phân tích việc lựa chọn cho hợp đồng mới tại Việt Nam.
Căn cứ sử dụng NEC4 ECC tại Việt Nam
NEC giới thiệu ECC là mẫu hợp đồng công việc xây dựng có thể bao gồm các mức độ thiết kế khác nhau. Vì vậy, chủ đầu tư có thể tổ chức phần thiết kế trong phạm vi nhà thầu nhận, thay vì suy đoán rằng ECC luôn buộc một bên thiết kế toàn bộ.
Khoản 3 Điều 34 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP khuyến khích tham khảo, sử dụng các bộ mẫu của hiệp hội nghề nghiệp uy tín, trong đó nêu FIDIC và NEC. Đồng thời, các bên phải hiệu chỉnh nội dung phù hợp pháp luật Việt Nam. Quy định này tạo cơ sở tham khảo mẫu; nó không miễn nghĩa vụ tuân thủ thủ tục đầu tư, lựa chọn nhà thầu, thi công hoặc thanh toán đang áp dụng.
Khoản 2 Điều 82 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 quy định các hình thức giá hợp đồng. Các bên phải xác định cơ chế giá thực tế và chế độ pháp lý tương ứng, không đồng nhất một chữ cái của NEC với toàn bộ yêu cầu của pháp luật Việt Nam.
Chọn phương án giá trước khi hoàn thiện hồ sơ
ECC có sáu phương án giá chính. Theo danh mục chính thức của NEC, Option A sử dụng bảng hoạt động; Option B sử dụng bảng khối lượng; Option C áp dụng giá mục tiêu với bảng hoạt động; Option D áp dụng giá mục tiêu với bảng khối lượng; Option E theo chi phí được hoàn trả; Option F là hợp đồng quản lý.
Sự khác nhau này ảnh hưởng trực tiếp đến cách lập giá và hồ sơ thanh toán. Bảng hoạt động mô tả công việc và giá tương ứng; bảng khối lượng tổ chức căn cứ theo công việc đo đếm. Cơ chế giá mục tiêu còn đòi hỏi dữ liệu để đánh giá chi phí và phân chia kết quả theo thỏa thuận. Chủ đầu tư phải cân nhắc khả năng quản lý dữ liệu cùng mức rủi ro muốn phân bổ.
Tình huống giả định: chủ đầu tư cải tạo một nhà máy đang vận hành. Một số phần việc chỉ xác định đầy đủ sau khi mở kết cấu hiện hữu. Chủ đầu tư muốn chọn Option A vì kỳ vọng một giá cố định, nhưng đồng thời yêu cầu thanh toán mọi chi phí thực tế phát sinh. Hai kỳ vọng này chưa tạo thành một cơ chế giá nhất quán.
Nhóm chuẩn bị hợp đồng cần xác định phần việc đã đủ thông tin để chào giá và phần còn bất định. Nếu chọn phương án giá mục tiêu hoặc hoàn trả chi phí, các bên phải tổ chức chứng từ và quyền kiểm tra chi phí tương ứng. Nếu tiếp tục Option A, hồ sơ cần mô tả phạm vi, giả định và cơ chế xử lý sự kiện đủ điều kiện thay đổi. Tên Option A không tự bảo đảm tổng tiền cuối cùng luôn bằng giá ban đầu.
Chuẩn bị phạm vi và người quản lý hợp đồng
Scope là tài liệu mô tả phạm vi, yêu cầu thực hiện; Contract Data là dữ liệu cụ thể của hợp đồng. Người soạn cần hoàn thiện hai phần này cùng tài liệu thông tin công trường và hồ sơ giá, bảo đảm các tài liệu không giao những nghĩa vụ mâu thuẫn. NEC có hướng dẫn chuẩn bị riêng cho các thành phần đó.
Project Manager, gọi là Quản lý dự án theo NEC trong bài này, thực hiện vai trò quản lý hợp đồng được giao. Chức danh này không tự đồng nhất với ban quản lý dự án hoặc người có thẩm quyền phê duyệt theo pháp luật Việt Nam. Khoản 3 Điều 4 Nghị định 210 yêu cầu các bên thông báo về người đại diện, phạm vi trách nhiệm và quyền hạn khi có thỏa thuận về đại diện quản lý thực hiện hợp đồng.
Chủ đầu tư nên lập bảng phân công trước khi ký: ai tiếp nhận thông báo, ai xử lý tiến độ, ai đánh giá tác động của thay đổi và ai có quyền ký sửa đổi hợp đồng.
Bảng kiểm lựa chọn NEC4 ECC
- Phiên bản: ghi ECC tháng 6/2017, sửa đổi tháng 1/2023 và các sửa đổi riêng được thống nhất.
- Giá: chọn một phương án chính, hoàn thiện dữ liệu giá và cách quản lý chi phí tương ứng.
- Phạm vi: xác định công việc, trách nhiệm thiết kế, tài liệu đầu vào và kết quả bàn giao.
- Điều hành: xác định Quản lý dự án theo NEC, Supervisor, tức Người giám sát theo NEC và phạm vi công việc được giao.
- Thông báo: bố trí người gửi, người nhận, kênh giao dịch và sổ theo dõi các thời hạn.
- Pháp luật: xác định loại dự án, thời điểm giao kết và các yêu cầu bắt buộc cần đưa vào hồ sơ.
Các bên không nên ký khi một phần quan trọng của bảng kiểm còn để trống. Với nhà máy giả định, nhóm soạn hợp đồng cần giải quyết sự bất nhất giữa Option A và yêu cầu hoàn trả mọi chi phí trước khi chốt giá, thay vì chờ đến kỳ thanh toán đầu tiên.
Cảnh báo sớm có thay thông báo sự kiện bồi hoàn không
Không. NEC phân biệt thủ tục cảnh báo sớm với thủ tục thông báo sự kiện bồi hoàn. Cảnh báo giúp các bên quản lý nguy cơ; sự kiện bồi hoàn liên quan việc đánh giá thay đổi về giá hoặc thời gian theo hợp đồng. Bộ phận quản lý phải theo dõi riêng hai thủ tục, dù cùng xuất phát từ một vấn đề. Biên bản họp xử lý rủi ro không tự thay thế mọi thông báo cần gửi.
Kết luận
NEC4 ECC có thể được sử dụng cho hợp đồng xây dựng tại Việt Nam khi nội dung được hoàn thiện và hiệu chỉnh phù hợp pháp luật. Chủ đầu tư cần lựa chọn phương án giá cùng với phạm vi, dữ liệu và bộ máy điều hành. Với dự án cải tạo còn thông tin bất định, các bên phải xác định rõ cách xử lý phần việc chưa biết và hồ sơ chi phí. Việc chuẩn bị này giúp mẫu hợp đồng vận hành theo thỏa thuận đã ký, thay vì để các bên tự suy đoán nghĩa vụ khi phát sinh thay đổi.
Bình luận