Phân công phải gắn với trách nhiệm thực tế
Từ ngày 01/7/2026, điểm d khoản 2 Điều 61 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 yêu cầu nhà thầu có hệ thống quản lý chất lượng phù hợp và thiết lập hồ sơ quản lý chất lượng công trình. Cụ thể hơn, khoản 2 Điều 15 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP yêu cầu hệ thống quản lý thi công thể hiện sơ đồ tổ chức và trách nhiệm từng cá nhân, trong đó có người phụ trách kỹ thuật trực tiếp, chất lượng và hồ sơ. Vì vậy, phân công cán bộ chất lượng phải xác định được người thực hiện công việc cùng phạm vi trách nhiệm tại công trường.
Nhà thầu có thể dùng tên gọi QA, QC hoặc kỹ sư chất lượng theo cơ cấu của mình. Tuy nhiên, tên chức danh cần đi kèm nhiệm vụ cụ thể, bởi một quyết định ghi chung “phụ trách chất lượng toàn công trình” khó xác định ai kiểm tra cốt thép, ai theo dõi kết quả thí nghiệm và ai phát hành hồ sơ. Việc phân công tốt phải nối được yêu cầu kỹ thuật với từng công việc, từng thời điểm và người có quyền xử lý kết quả kiểm tra.
Tách nhiệm vụ kiểm soát, thi công và quản lý hồ sơ
Khoản 8 Điều 15 Nghị định 207 đặt trách nhiệm kiểm soát chất lượng phần việc thực hiện và yêu cầu hồ sơ phù hợp thời gian thực tế. Trên cơ sở đó, nhà thầu nên phân công kỹ sư thi công chịu trách nhiệm tổ chức làm đúng thiết kế; cán bộ chất lượng kiểm tra điều kiện, kết quả; người quản lý hồ sơ tiếp nhận, kiểm soát phiên bản và lưu trữ. Đây là phương án tổ chức được khuyến nghị, còn số lượng vị trí và cách kiêm nhiệm phụ thuộc quy mô công trình, hợp đồng và điều kiện năng lực của công việc.
Nếu một người kiêm nhiều nhiệm vụ, quyết định phân công nên chỉ rõ từng nhiệm vụ và thời gian đáp ứng. Chẳng hạn, người theo dõi thí nghiệm phải có khả năng liên hệ phòng thí nghiệm, nhận diện đúng mẫu và chuyển kết quả đến người quyết định nghiệm thu. Khi cùng lúc có nhiều mũi thi công, nhà thầu cần bố trí người thay thế hoặc phân chia khu vực để việc kiểm tra diễn ra trước thời điểm công việc bị che khuất.
Sự phân chia này gắn trực tiếp với kế hoạch quản lý chất lượng công trình. Kế hoạch xác định nội dung cần kiểm tra, còn quyết định phân công xác định người chịu trách nhiệm thực hiện nội dung ấy. Nếu kế hoạch có bước kiểm tra nhưng sơ đồ nhân sự bỏ trống đầu mối, nhà thầu cần bổ sung người phụ trách trước khi triển khai thay vì chờ đến lúc tập hợp hồ sơ nghiệm thu.
Năng lực phải theo công việc được giao
Điều 88 Luật Xây dựng phân biệt các chức danh phải có chứng chỉ hành nghề với những chức danh phải đáp ứng điều kiện năng lực, kinh nghiệm. Cán bộ chất lượng nội bộ cần đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ được giao; khi người đó đồng thời đảm nhận chức danh thuộc diện có chứng chỉ hoặc điều kiện chuyên môn riêng, nhà thầu phải đáp ứng điều kiện tương ứng. Do đó, doanh nghiệp nên đánh giá năng lực theo công việc thực tế, thay vì áp một yêu cầu chứng chỉ chung cho mọi người mang tên QC.
Hồ sơ nhân sự cần liên kết kinh nghiệm với phần việc đảm nhận. Kinh nghiệm kiểm soát hoàn thiện kiến trúc và kinh nghiệm kiểm soát mối hàn kết cấu thép phục vụ những nhu cầu khác nhau. Hợp đồng hoặc biện pháp kiểm soát chất lượng có thể đặt thêm yêu cầu phù hợp với công nghệ thi công; nhà thầu cần huy động đúng nhân sự đã cam kết và xử lý việc thay thế theo điều kiện hợp đồng. Những yêu cầu bổ sung này phải được phân biệt với điều kiện bắt buộc do pháp luật quy định.
Quyền xử lý phải đi cùng nghĩa vụ kiểm tra
Khoản 9 Điều 15 Nghị định 207 yêu cầu nhà thầu dừng công việc khi phát hiện sai sót, khiếm khuyết chất lượng và thực hiện khắc phục. Vì thế, quy trình nội bộ nên xác định cán bộ chất lượng được yêu cầu giữ nguyên hiện trạng, đánh dấu sản phẩm chưa đạt, lập thông báo và báo cáo ai để quyết định biện pháp xử lý. Nếu chỉ giao nhiệm vụ ghi nhận mà thiếu đường chuyển thông tin, công trường có thể tiếp tục thi công trên phần việc đang có sai sót.
Nhà thầu nên quy định rõ trình tự giải quyết bất đồng giữa bộ phận thi công và bộ phận chất lượng. Ý kiến về yêu cầu thiết kế phải chuyển đến người có thẩm quyền kỹ thuật; đề xuất thay đổi thiết kế phải đi theo thủ tục áp dụng cho thiết kế. Cán bộ chất lượng ghi nhận kết quả kiểm tra theo căn cứ đã được phê duyệt, còn việc chấp nhận một giải pháp mới cần được quyết định bởi đúng chủ thể có thẩm quyền.
Ở giao diện với chủ đầu tư, điểm a khoản 1 Điều 20 Nghị định 207 giao giám sát kiểm tra nhân lực và hệ thống quản lý chất lượng của nhà thầu so với hồ sơ dự thầu, hợp đồng. Vì vậy, nhà thầu phải thông báo cơ cấu và trách nhiệm đã phân công để các bên biết đầu mối làm việc. Phạm vi ký xác nhận của từng người cũng cần phù hợp với chức năng và thành phần ký hồ sơ theo quy định, thay vì suy từ chức danh nội bộ sang mọi quyền đại diện hợp đồng.
Duy trì trách nhiệm khi đổi người và giao thầu phụ
Khi thay cán bộ, nhà thầu nên bàn giao theo danh mục công việc đang mở, kết quả thí nghiệm chờ nhận, sai sót chưa khắc phục và hồ sơ còn thiếu. Biên bản bàn giao cần ghi trạng thái thực tế để người mới tiếp tục kiểm soát đúng phần việc. Hồ sơ đã hình thành phải giữ được người thực hiện và thời điểm kiểm tra, đồng thời người nhận bàn giao chỉ xác nhận nội dung mình thực sự tiếp nhận, kiểm tra hoặc thực hiện.
Đối với thầu phụ, khoản 11 Điều 15 Nghị định 207 yêu cầu nhà thầu chính kiểm tra công tác thi công phần việc được giao. Nhà thầu chính nên chỉ định đầu mối chất lượng theo dõi thầu phụ và thống nhất cách chuyển hồ sơ, cách báo lỗi, thời điểm kiểm tra. Khi lựa chọn căn cứ kiểm tra, các bên cần xác định rõ tiêu chuẩn kỹ thuật và phiên bản áp dụng để tránh mỗi bộ phận sử dụng một yêu cầu khác nhau.
Kết luận
Phân công cán bộ chất lượng đạt yêu cầu khi mỗi công việc có người phụ trách phù hợp, có quyền báo cáo và xử lý sai sót, đồng thời có hồ sơ thể hiện việc thực hiện thực tế. Nhà thầu cần duy trì cơ cấu đó trong suốt quá trình thi công, cập nhật khi đổi nhân sự hoặc mở thêm mũi thi công và bảo đảm các đầu mối nội bộ kết nối được với giám sát của chủ đầu tư.
Bình luận