Minh họa các nội dung sự kiện, ảnh hưởng, thỏa thuận.
Gia hạn là một quyết định sửa đổi nghĩa vụ hợp đồng
Khoản 1 Điều 84 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 xác định việc điều chỉnh tiến độ, thời gian thực hiện là sửa đổi hợp đồng, được thực hiện trong thời gian hợp đồng có hiệu lực và bằng văn bản. Điều kiện gia hạn tiến độ vì thế phải được đánh giá trên cả căn cứ sửa đổi, phạm vi thời gian và thẩm quyền. Ngày hoàn thành dự báo muộn hơn trong phần mềm chưa làm thay đổi ngày đến hạn của nghĩa vụ.
Khoản 2 Điều 84 cho phép thỏa thuận sửa đổi khi chính sách, pháp luật thay đổi ảnh hưởng trực tiếp đến hợp đồng; khi yêu cầu công việc hoặc các điều kiện đã thống nhất thay đổi; khi có bất khả kháng, hoàn cảnh thay đổi cơ bản; hoặc trường hợp khác được thỏa thuận hợp pháp. Điều 25 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP yêu cầu các bên xác định cụ thể trường hợp điều chỉnh thời gian và trách nhiệm đối với thiệt hại do kéo dài.
Căn cứ gia hạn phải phù hợp cách phân bổ rủi ro
Người xem xét yêu cầu cần xác định sự kiện thực tế rơi vào điều khoản nào và nghĩa vụ thuộc bên nào. Chậm giao bản vẽ có thể tạo căn cứ gia hạn nếu bên giao thầu phải cung cấp đúng hạn; kết luận sẽ khác khi việc chậm xuất phát từ hồ sơ thiết kế thuộc trách nhiệm nhà thầu. Với trở ngại tại công trường, việc xác định trách nhiệm cung cấp đường tiếp cận, điện nước và kho bãi đã được thỏa thuận giúp làm rõ bên phải cung cấp đầu vào trước khi lượng hóa số ngày.
Việc chậm thuộc nhà thầu không loại trừ mọi khả năng các bên thỏa thuận một lịch thực hiện mới phù hợp pháp luật. Tuy nhiên, thỏa thuận cho tiếp tục thực hiện không tự đồng nghĩa miễn trách nhiệm đối với vi phạm đã xảy ra. Văn bản sửa đổi cần nói rõ mốc mới, phần trách nhiệm còn bảo lưu và điều kiện khắc phục. Với đầu tư công, PPP, quyền thỏa thuận vẫn chịu giới hạn riêng tại khoản 3 Điều 84.
Đối với bất khả kháng, Điều 13 Luật Xây dựng yêu cầu sự kiện đáp ứng điều kiện của pháp luật dân sự. Khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự năm 2015 đặt các yếu tố khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục dù đã áp dụng biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép. Vì vậy, tên gọi mưa lớn hoặc đứt nguồn cung chưa đủ; mức ảnh hưởng và khả năng ứng phó phải được chứng minh bằng hoàn cảnh cụ thể.
Số ngày được xem xét phải tương ứng với mốc bị ảnh hưởng
Điều 10 Nghị định 210 phân biệt thời gian hợp đồng có hiệu lực với thời gian thực hiện công việc. Hết hạn hoàn thành chưa mặc nhiên làm hợp đồng hết hiệu lực, bởi nghĩa vụ còn lại và điều kiện kết thúc phải được xác định theo thỏa thuận, pháp luật. Khi xét gia hạn, các bên xác định đang thay thời hạn hoàn thành gói thầu, mốc sản phẩm hay một giai đoạn cụ thể.
Người quyết định cần xem số ngày đề nghị có phản ánh tác động tới đúng mốc ấy hay không. Thời gian sự kiện tồn tại, thời gian một tổ đội phải chờ và số ngày hoàn thành bị đẩy lùi có thể khác nhau. Nếu yêu cầu chỉ tác động mốc bàn giao một khu vực, không nên mặc nhiên sửa cả hạn cuối dự án. Việc kiểm tra này giúp giới hạn quyết định ở phần nghĩa vụ có căn cứ.
Khi nhiều nguyên nhân cùng xuất hiện, cơ sở xét duyệt phải phân biệt phần tác động đã xác định với phần chưa thống nhất. Có thể chấp thuận phần gia hạn đã đủ căn cứ và ghi rõ phạm vi còn tiếp tục giải quyết, nếu phù hợp hợp đồng. Các bên cần tránh cộng trùng khoảng chậm hoặc coi cùng xuất hiện trong một tháng là cùng gây chậm ngày hoàn thành. Phần chứng minh được tổ chức trong hồ sơ yêu cầu gia hạn.
Hoàn tất thủ tục trước khi xác lập mốc mới
Khoản 4 Điều 22 Nghị định 210 quy định riêng thủ tục sửa đổi đối với hợp đồng đầu tư công, PPP. Bên đề nghị gửi văn bản làm rõ căn cứ và ảnh hưởng; bên nhận trả lời trong bảy ngày làm việc, nêu lý do nếu không đồng ý. Các bên thương thảo và giao kết văn bản sửa đổi. Thời hạn trả lời này không có nghĩa bên nhận phải chấp nhận số ngày đề nghị, cũng không biến im lặng thành quyết định gia hạn.
Với các hợp đồng khác, thủ tục cụ thể do các bên thỏa thuận phù hợp pháp luật; không áp dụng máy móc quy trình riêng của đầu tư công, PPP. Nhà thầu vẫn phải tuân thủ các điều khoản về thông báo, người nhận và tài liệu chứng minh. Khi thông báo muộn, hệ quả phải được xác định từ điều khoản áp dụng và pháp luật liên quan; không có cơ sở đặt một thời hạn mất quyền chung cho mọi hợp đồng từ Điều 25.
Thẩm quyền thay đổi thời gian phụ thuộc giới hạn dự án
Điểm c khoản 3 Điều 84 cho chủ đầu tư dự án đầu tư công, PPP xem xét, quyết định sửa đổi thời gian hợp đồng khi không vượt thời gian thực hiện dự án đã được phê duyệt hoặc điều chỉnh. Nếu vượt giới hạn này, khoản 2 Điều 25 Nghị định 210 yêu cầu chủ đầu tư báo cáo người quyết định đầu tư điều chỉnh thời gian dự án trước khi các bên thỏa thuận gia hạn hợp đồng.
Chẳng hạn, thời gian dự án kết thúc ngày 31/12, còn yêu cầu gia hạn đưa ngày hoàn thành công việc sang tháng hai năm sau. Dù nguyên nhân chậm đã rõ và hai bên thống nhất số ngày, hợp đồng đầu tư công, PPP vẫn phải đi qua bước điều chỉnh thời gian dự án trước. Đồng thời, điểm d khoản 4 Điều 22 yêu cầu hoàn tất điều chỉnh những nội dung liên quan như hồ sơ dự án, thiết kế hoặc chi phí khi sửa đổi hợp đồng dẫn đến phải điều chỉnh chúng.
Tư vấn có thể phân tích và kiến nghị trong phạm vi được giao; quyền ký văn bản gia hạn phải xuất phát từ đại diện, ủy quyền hợp lệ. Căn cứ giao nhiệm vụ và ủy quyền giúp phân biệt ý kiến chuyên môn với quyết định ràng buộc. Một văn bản chấp thuận tiến độ thi công chỉ thay được hạn hợp đồng khi nội dung và thẩm quyền thực sự đáp ứng yêu cầu sửa đổi.
Kết luận và trường hợp chuyển tiếp
Quyết định gia hạn cần xác lập mốc mới, phạm vi áp dụng và cách xử lý trách nhiệm, chi phí liên quan. Quyền được thêm thời gian không tự tạo quyền được thanh toán toàn bộ chi phí kéo dài. Hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 tiếp tục chịu khoản 7 Điều 95 của luật và Điều 33 Nghị định 210 về chuyển tiếp. Xét đúng căn cứ, tác động, thủ tục và thẩm quyền sẽ giúp việc gia hạn giải quyết được nghĩa vụ thực tế mà vẫn giữ rõ trách nhiệm của từng bên.
Bình luận