Biện pháp chống ngã phải theo nguy cơ thực tế
Điều 51 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, yêu cầu nhà thầu bảo đảm an toàn và xác định vùng nguy hiểm trong thi công. Mục 2.7.1.1 QCVN 18:2021/BXD yêu cầu lập kế hoạch, thực hiện biện pháp chống rơi ngã và sơ cứu, cấp cứu khi vị trí đứng làm việc cao từ 2,0 m so với bề mặt bên dưới, và khi làm việc trên mái nhà hoặc mái dốc có độ dốc lớn hơn 10 độ. Việc tổ chức công việc phải bắt đầu từ điều kiện vị trí thực tế.
Mục 2.7.1.4 còn đặt yêu cầu bảo vệ đối với vị trí dưới 2,0 m vẫn có nguy cơ tai nạn trong trường hợp không thể lắp lan can. Vì vậy, đánh giá công việc cần bao quát hố, lỗ mở, bề mặt bên dưới và nguy cơ người lao động tiếp xúc với vật cản khi ngã. Nhà thầu cần xác định phương án bảo vệ phù hợp thay vì chỉ dựa vào một con số chiều cao để quyết định mức kiểm soát.
Bảo vệ vị trí đứng và đường tiếp cận
Mục 2.7.1.2 QCVN 18 quy định lan can và tấm chặn chân tại khoảng trống như mép mái, quanh lỗ mở; trường hợp không thể lắp lan can và tấm chặn chân, người lao động phải sử dụng dây an toàn. Mục 2.7.1.3 yêu cầu giàn giáo, thang, đường dốc hoặc phương tiện phù hợp để ra vào an toàn. Do đó, biện pháp thi công phải bao quát cả vị trí thao tác và quá trình người lao động di chuyển đến vị trí đó.
Nhà thầu nên kiểm tra đường tiếp cận theo tình trạng trong từng ca, nhất là khi công trình đang thay đổi hình dạng hoặc vật liệu được tập kết gần lối đi. Người tổ chức công việc phải bảo đảm phương tiện tiếp cận phù hợp với nhiệm vụ và điều kiện sử dụng. Nếu cần tháo che chắn để vận chuyển hoặc lắp đặt, biện pháp phải xác định cách bảo vệ thay thế và thời điểm khôi phục trước khi người khác tiếp cận khu vực.
Theo mục 2.1.5, việc ngăn người rơi ngã bao gồm lan can, tấm chặn chân và các phương án bảo vệ thay thế được quy định. Nhà thầu cần lựa chọn hệ thống đáp ứng yêu cầu kỹ thuật tương ứng và tổ chức kiểm tra trạng thái sử dụng. Những bộ phận đã lắp đặt phải được quản lý như một phần của biện pháp an toàn, bao gồm người chịu trách nhiệm duy trì và xử lý khi bị di chuyển hoặc hư hỏng.
Phương tiện chống ngã phải phù hợp công việc
Mục 2.7.1.4 quy định các phương án bảo vệ khi không thể lắp lan can, như lưới, sàn đỡ, sàn công tác hoặc dây an toàn cùng dây cứu sinh được treo buộc chắc chắn. Nhà thầu phải xác định phương án theo công việc và điều kiện kết cấu thực tế. Việc lựa chọn thiết bị, bố trí điểm liên kết và tổ chức sử dụng cần do người có chuyên môn phù hợp thực hiện theo quy chuẩn và hướng dẫn kỹ thuật của hệ thống.
Người lao động cần được hướng dẫn sử dụng đúng thiết bị đã cấp, bao gồm việc kiểm tra trước khi dùng và báo cáo khi phát hiện bất thường. Mục 2.7.1.5 yêu cầu đào tạo, trang bị đầy đủ phương tiện bảo vệ và kiểm tra, theo dõi sức khỏe trước, trong khi làm việc. Người quản lý cần đánh giá khả năng thực hiện công việc của nhân sự được phân công, đồng thời có phương án thay thế khi điều kiện không bảo đảm.
Nhà thầu nên kiểm soát tính tương thích của các thành phần trong hệ thống chống ngã và quản lý thiết bị theo hồ sơ sử dụng. Một thay đổi ở vị trí thao tác hoặc phương tiện tiếp cận có thể làm thay đổi điều kiện bảo vệ, nên phải được xem xét cùng biện pháp. Việc mua sắm và cấp phát cần gắn với biện pháp thi công và công trình tạm để thiết bị được dùng đúng nhiệm vụ và điều kiện thực tế.
Làm việc trên mái cần đánh giá riêng khả năng chịu lực
Mục 2.7.2.1 QCVN 18 yêu cầu công việc trên mái được lập kế hoạch trước và giám sát chặt chẽ. Với mái có vật liệu dễ vỡ, các mục 2.7.2.9 đến 2.7.2.11 quy định đường đi an toàn, cách bố trí ván mái và biện pháp bảo vệ phía dưới theo điều kiện công việc. Do đó, người tổ chức phải xác định phần mái có thể tiếp cận, khả năng đỡ và phương án di chuyển trước khi giao việc.
Nhà thầu nên quản lý cả các lỗ mở, vùng chưa lợp và vị trí đang tháo tấm mái trong cùng kế hoạch. Khi tiến độ thi công làm thay đổi trạng thái mái, rào chắn và cảnh báo cần được cập nhật tương ứng. Người điều phối phải thông tin cho các đội khác về phạm vi bị ảnh hưởng để ngăn người không thuộc tổ thi công đi vào khu vực đang có nguy cơ.
Mục 2.7.2.8 yêu cầu luôn kiểm tra rào chắn, lan can và tấm chặn chân trong quá trình làm việc trên mái. Việc kiểm tra nên gắn với thời điểm bắt đầu ca, sau thay đổi điều kiện và khi có dấu hiệu mất ổn định. Những phát hiện phải được chuyển thành hành động xử lý cụ thể, đồng thời duy trì cách ly phần khu vực chưa bảo đảm an toàn.
Chuẩn bị cứu nạn và kiểm soát khu vực phía dưới
Kế hoạch chống ngã phải đi cùng khả năng sơ cứu, cấp cứu theo mục 2.7.1.1. Nhà thầu nên xác định đầu mối ứng cứu, phương tiện phù hợp và đường tiếp cận để xử lý tình huống tại vị trí làm việc. Nhân sự cần được hướng dẫn theo phương án của công trường, đồng thời thông tin liên lạc phải sẵn sàng trong suốt thời gian thực hiện công việc có nguy cơ.
Nguy cơ vật rơi cũng cần được kiểm soát theo mục 2.1.4 QCVN 18, với vùng nguy hiểm và biện pháp ngăn xâm nhập tương ứng. Công việc trên cao cần được phối hợp với đội làm bên dưới trong kế hoạch an toàn thi công. Khi phát hiện nguy cơ tai nạn, khoản 9 Điều 15 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP yêu cầu dừng và khắc phục để bảo đảm an toàn trước khi tiếp tục.
Kết luận
An toàn làm việc trên cao cần được tổ chức từ vị trí đứng, lối tiếp cận, hệ thống bảo vệ đến phương án ứng cứu. Nhà thầu phải duy trì kiểm tra trong quá trình thực hiện và cập nhật khi mái, che chắn hoặc điều kiện công việc thay đổi. Biện pháp chỉ đạt hiệu quả khi người lao động được đào tạo, thiết bị phù hợp và các khu vực chịu ảnh hưởng được kiểm soát đồng thời.
Bình luận