Trách nhiệm an toàn đi theo phần việc và vai trò
Điều 51 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, giao nhà thầu thi công trách nhiệm bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện công việc và giao chủ đầu tư tổ chức giám sát. Khoản 5 Điều 15 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP yêu cầu nhà thầu tổ chức biện pháp an toàn đối với phần việc mình thực hiện, còn khoản 11 yêu cầu nhà thầu chính kiểm tra thi công của nhà thầu phụ. Việc giao thầu phụ vì vậy phải gắn với cơ chế quản lý rõ ràng tại công trường.
Nhà thầu phụ trực tiếp tổ chức người lao động, thiết bị và phương pháp thực hiện phải bảo đảm an toàn phần việc. Đồng thời, điểm b khoản 1 Điều 19 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP quy định nhà thầu chính chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về an toàn lao động và các công việc do thầu phụ thực hiện, cùng các trách nhiệm được điều khoản liệt kê. Hợp đồng thầu phụ nên thể hiện trách nhiệm tương ứng, đầu mối thông tin và yêu cầu tuân thủ các biện pháp chung để công việc của từng đội được thực hiện trong một cơ chế phối hợp thống nhất.
Xác định phạm vi và điều kiện trước khi giao việc
Trước khi huy động, nhà thầu chính nên làm rõ khu vực thi công, công việc được giao, thiết bị sử dụng và các giao diện với đội khác. Phạm vi này giúp xác định ai chuẩn bị lối tiếp cận, nguồn điện, che chắn và phương tiện cứu nạn liên quan. Nếu những đầu việc chung bị bỏ trống trong hợp đồng và kế hoạch công trường, các bên dễ cùng chờ nhau thực hiện hoặc sử dụng một điều kiện chưa được kiểm tra đầy đủ.
Nhà thầu phụ cần cung cấp nhân sự phù hợp và tổ chức hướng dẫn người lao động theo công việc thực tế. Khoản 5 Điều 15 Nghị định 207 đặt yêu cầu đào tạo đối với người quản lý an toàn của nhà thầu cùng quy định liên quan về an toàn, vệ sinh lao động. Nhà thầu chính nên kiểm tra hồ sơ huy động, phạm vi nhiệm vụ và khả năng hiện diện của đầu mối an toàn trước khi cho phép triển khai tại khu vực được giao.
Việc quản lý nhân sự cần được duy trì khi thay đổi người, mở ca hoặc bổ sung đội thi công. Danh sách ra vào và thông tin người phụ trách giúp công trường xác định ai đang làm việc ở đâu, đặc biệt khi cần dừng việc hoặc ứng cứu. Các thủ tục nội bộ nên được thiết kế gọn và phù hợp công việc để tổ đội thực hiện được, đồng thời bảo đảm các nghĩa vụ huấn luyện và điều kiện hành nghề tương ứng.
Biện pháp của thầu phụ phải phù hợp tổ chức thi công chung
Điểm b khoản 3 Điều 15 Nghị định 207 yêu cầu biện pháp thi công có nội dung an toàn được trình chủ đầu tư chấp thuận. Nhà thầu chính nên tổ chức tiếp nhận và kiểm tra biện pháp của thầu phụ trước khi tích hợp vào phương án chung. Phạm vi xem xét cần bao quát trình tự, vùng nguy hiểm và việc sử dụng chung thiết bị, hạ tầng để bảo đảm các đội có thể thi công an toàn trong cùng thời gian.
Một biện pháp phù hợp cho một đội riêng lẻ có thể cần điều chỉnh khi thêm công việc bên dưới hoặc bên cạnh. Mục 2.1.1.2 QCVN 18:2021/BXD yêu cầu nhận diện nguy cơ trên công trường và khu vực lân cận trước, trong quá trình thi công. Vì vậy, người điều phối phải nhận được kế hoạch công việc của các thầu phụ và tổ chức giải quyết xung đột về không gian, đường vận chuyển, nâng hạ hoặc nguồn năng lượng.
Nhà thầu chính nên xác định người kiểm soát các khu vực dùng chung và cách thông báo khi thay đổi điều kiện làm việc. Những nội dung như tháo rào chắn, chuyển tuyến điện tạm hoặc đóng đường nội bộ cần được trao đổi trước với bên chịu ảnh hưởng. Việc phân định trách nhiệm với công trình tạm và biện pháp thi công giúp tránh khoảng trống giữa nghĩa vụ chuẩn bị, kiểm tra và duy trì điều kiện an toàn trong suốt thời gian sử dụng.
Kiểm tra phải dẫn đến hành động xử lý
Theo khoản 18 Điều 15 Nghị định 207, bộ phận an toàn của nhà thầu có nhiệm vụ hướng dẫn, kiểm tra tuân thủ và xử lý nguy cơ, bao gồm tạm dừng công việc có nguy cơ tai nạn, sự cố. Nhà thầu chính nên công bố đầu mối có quyền yêu cầu xử lý tại công trường và yêu cầu thầu phụ thực hiện thống nhất. Cơ chế này cần đủ rõ để người lao động biết phải dừng ở phạm vi nào và báo cáo cho ai.
Khi phát hiện vi phạm, hồ sơ kiểm tra nên thể hiện công việc, vị trí, nguy cơ, yêu cầu khắc phục và người nhận trách nhiệm. Nhà thầu chính cần theo dõi kết quả xử lý, còn thầu phụ phải tổ chức biện pháp trong phạm vi mình thực hiện. Nếu nguyên nhân xuất phát từ điều kiện dùng chung, người điều phối phải huy động chủ thể quản lý điều kiện đó để giải quyết thay vì chỉ yêu cầu riêng tổ đội thay đổi cách làm.
Khoản 9 Điều 15 yêu cầu bảo đảm an toàn trước khi tiếp tục thi công. Việc cho làm lại nên dựa trên kết quả kiểm tra thực tế và việc phổ biến biện pháp đã điều chỉnh cho người thực hiện. Nếu công việc ảnh hưởng vùng nguy hiểm ngoài công trường, nhà thầu phải phối hợp cung cấp thông tin để chủ đầu tư thực hiện trách nhiệm báo cáo theo khoản 4 Điều 51 Luật Xây dựng.
Duy trì giám sát của chủ đầu tư và phối hợp ứng cứu
Chủ đầu tư cần tổ chức trách nhiệm giám sát an toàn theo Điều 51 Luật Xây dựng và Điều 16 Nghị định 207. Khi thuê tư vấn thực hiện một số nhiệm vụ, phạm vi giao việc được xác định trong hợp đồng theo Điều 5 Nghị định 207. Chủ đầu tư vẫn phải tổ chức theo dõi thực hiện hợp đồng và giải quyết giao diện giữa các nhà thầu theo trách nhiệm của mình.
Nhà thầu chính nên tích hợp phương án ứng cứu của thầu phụ vào phương án chung, xác định đường tiếp cận, lực lượng hỗ trợ và đầu mối liên lạc. Khi một đội làm trong khu vực hạn chế tiếp cận, thông tin về người đang làm việc và phương tiện ứng cứu cần sẵn sàng cho các bên liên quan. Việc phối hợp phải được duy trì qua trao đổi trước ca, kiểm tra và cập nhật khi điều kiện thay đổi.
Kết luận
Quản lý an toàn thầu phụ cần bắt đầu từ phạm vi giao việc và tiếp tục qua huy động, phối hợp biện pháp, kiểm tra, xử lý và xác nhận khắc phục. Nhà thầu chính vừa kiểm tra, điều phối vừa chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư về an toàn phần việc thầu phụ thực hiện. Nhà thầu phụ bảo đảm an toàn công việc trực tiếp tổ chức, còn chủ đầu tư duy trì tuyến giám sát theo quy định. Khi trách nhiệm và đầu mối rõ ràng, công trường có khả năng xử lý nguy cơ kịp thời giữa nhiều đội thi công.
Bình luận