Đường găng hỗ trợ thực hiện nghĩa vụ tiến độ
Khoản 3 Điều 10 Nghị định số 210/2026/NĐ-CP yêu cầu tiến độ hợp đồng thể hiện các mốc hoàn thành, nghiệm thu, bàn giao cùng thời gian và trình tự thực hiện công việc. Điều 19 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP đặt nghĩa vụ lập, theo dõi và quản lý tiến độ thi công phù hợp hợp đồng, tiến độ tổng thể dự án. Phân tích đường găng là phương pháp kỹ thuật giúp thực hiện các nhiệm vụ này, đặc biệt khi cần giải thích công việc nào đang chi phối thời hạn hoàn thành gói thầu.
Trong mô hình tiến độ có liên kết, đường găng biểu thị chuỗi hoạt động quyết định ngày hoàn thành theo các quan hệ, thời lượng và ràng buộc đã đưa vào mô hình. Kết quả phụ thuộc chất lượng dữ liệu, nên một đường màu đỏ trên phần mềm chưa đủ chứng minh trách nhiệm pháp lý. Các bên nên thống nhất công cụ và dữ liệu phân tích phù hợp quy mô, độ phức tạp của công trình.
Xây dựng chuỗi công việc có thể kiểm tra
Nhà thầu cần đưa vào kế hoạch các đầu vào phục vụ thi công, từ mặt bằng, bản vẽ đến thiết bị và vật liệu có thời gian cung ứng dài. Mỗi đầu vào được nối với công việc thực sự phụ thuộc vào nó. Nếu bản vẽ chỉ cần cho tầng trên, việc chậm phát hành bản vẽ đó cần được phân tích tại hoạt động tương ứng, thay vì gắn thẳng với ngày hoàn thành toàn bộ. Quan hệ tiến độ càng rõ, người kiểm tra càng dễ xác định phạm vi tác động.
Thời lượng hoạt động phải có cơ sở từ khối lượng, năng suất, nguồn lực và điều kiện làm việc. Người lập kế hoạch nên giải thích lịch ngày làm việc, thời gian bảo dưỡng, chờ thí nghiệm và nghiệm thu. Nếu bỏ qua các khoảng chờ kỹ thuật, mô hình có thể tạo một ngày kết thúc sớm nhưng khó thực hiện. Ngược lại, gắn quá nhiều ràng buộc ngày cố định sẽ che quan hệ giữa các công việc và khiến kết quả đường găng phản ánh cách nhập dữ liệu hơn là điều kiện công trường.
Các bên nên kiểm tra những hoạt động thiếu liên kết đầu hoặc cuối, những quan hệ bất hợp lý và phần dự trữ rất lớn. Thời gian dự trữ thể hiện khả năng dịch chuyển hoạt động trong những điều kiện nhất định của mô hình; việc bên nào được sử dụng dự trữ cần được xác định từ hợp đồng và cách quản lý đã thống nhất. Các bên xác định quyền sử dụng thời gian dự trữ theo thỏa thuận hợp đồng và phương pháp quản lý tiến độ đã thống nhất.
Xác định tác động tại thời điểm sự kiện xảy ra
Khi có sự kiện chậm, người phân tích nên bắt đầu từ bản cập nhật gần thời điểm xảy ra, trong đó ngày thực tế và phần việc còn lại đã được ghi nhận đáng tin cậy. Đường găng có thể thay đổi trong quá trình thi công vì năng suất, trình tự, nguồn lực hoặc phạm vi biến động. Do đó, dùng duy nhất tiến độ ban đầu cho một sự kiện xảy ra nhiều tháng sau có thể bỏ qua tình trạng thực tế đã hình thành trước sự kiện đó.
Một phân tích có ích phải thể hiện công việc bị ảnh hưởng, thời gian ảnh hưởng và đường truyền tới mốc hoàn thành. Nếu hoạt động còn dự trữ và tác động nằm trong phần dự trữ có thể sử dụng, ngày kết thúc có thể chưa thay đổi. Tuy nhiên, sự kiện vẫn có thể gây chi phí hoặc ảnh hưởng mốc trung gian tùy hợp đồng. Các bên vì thế cần tách yêu cầu về thời gian khỏi yêu cầu chi phí, thay vì xem kết quả đường găng là câu trả lời duy nhất cho mọi quyền lợi.
Khi nhiều nguyên nhân xuất hiện cùng kỳ, nhà thầu và chủ đầu tư nên phân tích từng nguyên nhân trên cùng một mặt bằng dữ liệu. Việc hai sự kiện cùng có mặt trên nhật ký chưa chứng minh cả hai đồng thời chi phối ngày hoàn thành. Cần xác định hoạt động, khoảng thời gian, nguồn lực và quan hệ phụ thuộc thực tế. Cách phân bổ trách nhiệm đối với chậm đồng thời phải dựa vào điều khoản và pháp luật áp dụng, tránh dùng một kết luận chung cho mọi dự án.
Liên kết phân tích với chứng cứ hiện trường
Báo cáo tiến độ nên dẫn được tới nhật ký, biên bản bàn giao, thư yêu cầu, bản vẽ và hồ sơ huy động tương ứng. Khi người phân tích thay đổi thời lượng còn lại hoặc quan hệ công việc, báo cáo cần nêu lý do và dữ liệu hỗ trợ. Một biểu đồ sau chỉnh sửa có thể cho kết quả chậm khác rất lớn; việc lưu bản trước và sau giúp các bên kiểm tra tác động của sự kiện, đồng thời kiểm tra tác động của chính giả định phân tích.
Biện pháp giảm chậm cũng phải được phản ánh cụ thể. Nhà thầu có thể đề xuất đổi trình tự, chia khu vực hoặc bổ sung tổ đội, nhưng mỗi phương án cần xem xét an toàn, chất lượng, chi phí và khả năng cung ứng. Chủ đầu tư nên xác định phần phối hợp thuộc trách nhiệm của mình và thời điểm phản hồi. Kế hoạch phục hồi tốt cho thấy việc nào sẽ thay đổi, nguồn lực nào được bố trí và mốc nào dự kiến khôi phục, để có thể theo dõi kết quả sau khi chấp thuận.
Từ kết quả kỹ thuật đến quyết định gia hạn
Khoản 1 Điều 25 Nghị định 210 yêu cầu các bên thỏa thuận trường hợp điều chỉnh thời gian, tiến độ và trách nhiệm đối với thiệt hại do kéo dài. Vì vậy, hồ sơ yêu cầu theo hợp đồng phải kết nối phân tích đường găng với sự kiện được hưởng quyền, thủ tục thông báo và thời gian đề nghị. Điều 84 khoản 1 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 yêu cầu sửa đổi bằng văn bản; việc chấp thuận một bản cập nhật cần thể hiện rõ có sửa thời hạn hợp đồng hay chỉ phục vụ điều hành.
Với đầu tư công, PPP, khoản 2 Điều 25 còn yêu cầu xử lý điều chỉnh thời gian dự án trước nếu gia hạn hợp đồng vượt thời gian dự án. Hợp đồng ký trước ngày 01/7/2026 chịu quy định chuyển tiếp tại khoản 7 Điều 95 của luật và Điều 33 nghị định. Đường găng được sử dụng đúng sẽ giúp các bên nhìn rõ nguyên nhân và tác động, nhưng quyết định gia hạn cuối cùng vẫn phải hoàn tất căn cứ hợp đồng, chứng cứ và thẩm quyền tương ứng.
Bình luận