Năng lực phải đáp ứng đúng công việc giám sát
Từ ngày 01/7/2026, khoản 1 Điều 88 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15 xác định giám sát thi công xây dựng thuộc nhóm chức danh có yêu cầu chứng chỉ hành nghề, với các trường hợp cụ thể được hướng dẫn tại Nghị định 212/2026/NĐ-CP. Khoản 5 Điều 88 giao chủ đầu tư chịu trách nhiệm lựa chọn tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng. Vì vậy, việc đánh giá tư vấn cần bao quát điều kiện hành nghề và khả năng thực hiện đúng phạm vi gói dịch vụ.
Khoản 2 Điều 20 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP yêu cầu tổ chức giám sát có hệ thống quản lý chất lượng, quản lý an toàn và đủ nhân sự phù hợp quy mô, yêu cầu công việc. Cơ cấu có giám sát trưởng và giám sát viên tùy tính chất công trình. Chủ đầu tư cần xem xét tổ chức dự kiến vận hành tại hiện trường, thay vì chỉ dừng ở một bộ hồ sơ năng lực được sử dụng chung cho nhiều cuộc lựa chọn nhà thầu.
Đánh giá tổ chức và cá nhân trên hai lớp thông tin
Khoản 6 Điều 88 Luật Xây dựng yêu cầu tổ chức tự công khai thông tin năng lực; Điều 41 Nghị định số 212/2026/NĐ-CP xác định việc công khai tại hệ thống dữ liệu hoạt động xây dựng và trách nhiệm của người đại diện đối với tính chính xác, trung thực. Thông tin này là cơ sở để chủ đầu tư tham khảo và đối chiếu với hồ sơ được đề xuất. Dữ liệu tổ chức cần được xem cùng nhân sự, kinh nghiệm và phương án huy động cho công việc cụ thể.
Ở lớp cá nhân, chủ đầu tư cần xác định người nào đảm nhận giám sát trưởng, người nào trực tiếp giám sát từng bộ môn. Điều 28 Nghị định 212 phân biệt giám sát công tác xây dựng với giám sát lắp đặt thiết bị và dẫn chiếu phạm vi hành nghề tại Phụ lục II. Vì vậy, bằng cấp, kinh nghiệm và chứng chỉ cần gắn với nhiệm vụ sẽ giao, bao gồm phần xây dựng, cơ điện hoặc những hệ thống kỹ thuật thuộc phạm vi hợp đồng.
Theo mục 4.1 và 4.2 Phụ lục II, giám sát trưởng hạng I được thực hiện ở mọi cấp công trình, hạng II từ cấp II trở xuống và hạng III từ cấp III trở xuống trong lĩnh vực tương ứng. Giám sát viên được thực hiện ở mọi cấp công trình theo lĩnh vực hành nghề; giám sát lắp đặt thiết bị bao gồm cả đường dây và trạm biến áp. Vì vậy, hồ sơ nhân sự phải xác định đúng vai trò giám sát trưởng hoặc giám sát viên cùng lĩnh vực công việc.
Áp dụng đúng ngoại lệ và chứng chỉ đã cấp
Khoản 3 Điều 27 Nghị định 212 quy định những hoạt động được miễn yêu cầu chứng chỉ theo nghị định, trong đó có giám sát hoàn thiện như trát, ốp lát, sơn, lắp đặt cửa và công việc không ảnh hưởng kết cấu chịu lực. Việc áp dụng ngoại lệ phải theo đúng công việc thực tế được quy định. Một gói giám sát gồm cả kết cấu và hoàn thiện cần bố trí người đáp ứng điều kiện cho từng phần, thay vì mở rộng ngoại lệ hoàn thiện sang toàn bộ công trình.
Khoản 4 Điều 27 vẫn yêu cầu cá nhân tham gia lĩnh vực phù hợp chuyên ngành đào tạo và giới hạn việc đảm nhận chức danh bắt buộc có chứng chỉ. Vì vậy, miễn chứng chỉ đối với một hoạt động vẫn đi cùng việc đánh giá chuyên môn thực tế. Chủ đầu tư nên làm rõ nhiệm vụ, sản phẩm giám sát và kinh nghiệm liên quan để bảo đảm người được huy động có khả năng nhận diện sai sót của công việc mình phụ trách.
Đối với chứng chỉ cấp trước khi Nghị định 212 có hiệu lực, khoản 5 Điều 55 cho phép tiếp tục sử dụng đến khi hết hạn theo lĩnh vực, phạm vi ghi trên chứng chỉ; trường hợp được mở rộng phạm vi thì áp dụng quy định tương ứng của nghị định. Hồ sơ đánh giá cần xác định thời hạn và nội dung của chứng chỉ cụ thể. Việc thay đổi quy định từ tháng 7/2026 vì thế cần được xử lý cùng quy định chuyển tiếp, bảo đảm đánh giá đúng quyền hành nghề còn hiệu lực.
Phương án huy động quyết định năng lực tại công trường
Khoản 3 Điều 56 Luật Xây dựng yêu cầu nhà thầu giám sát đề xuất giải pháp, quy trình kiểm soát, kiểm tra, nghiệm thu và quản lý hồ sơ. Chủ đầu tư nên yêu cầu phương án thể hiện cách bố trí nhân lực theo tiến độ thi công và các thời điểm cần chứng kiến. Người có hồ sơ chuyên môn phù hợp nhưng không có khả năng hiện diện theo yêu cầu công việc sẽ tạo khoảng trống trong giám sát thực tế.
Khi công trình có nhiều ca hoặc nhiều mũi thi công, tư vấn cần phân công người phụ trách và cơ chế bàn giao thông tin giữa các ca. Các đầu mối phải phối hợp với hệ thống kiểm soát chất lượng của nhà thầu nhưng duy trì trách nhiệm giám sát của mình. Chủ đầu tư nên đưa nghĩa vụ huy động, thay thế nhân sự và xử lý vắng mặt vào hợp đồng để có cơ sở quản lý trong quá trình thực hiện.
Năng lực tổ chức còn thể hiện qua cách xử lý vấn đề liên ngành. Khi phát hiện xung đột giữa kết cấu và thiết bị, tư vấn phải biết người tiếp nhận, hồ sơ cần lập và thẩm quyền ra quyết định. Việc làm rõ thẩm quyền xác nhận và chỉ dẫn của tư vấn giúp phân biệt ý kiến kỹ thuật với quyết định thay đổi giá, thời gian hoặc phạm vi thuộc thẩm quyền của chủ thể khác.
Bảo đảm độc lập và duy trì kiểm tra sau lựa chọn
Khoản 5 Điều 20 Nghị định 207 đặt yêu cầu độc lập đối với tổ chức giám sát công trình sử dụng vốn đầu tư công và các nguồn ngân sách được điều khoản liệt kê, bao gồm độc lập với nhà thầu thi công và nhà cung ứng liên quan. Chủ đầu tư phải xác định đúng nguồn vốn và quan hệ giữa các chủ thể để áp dụng yêu cầu này. Đồng thời, khoản 2 Điều 56 Luật Xây dựng yêu cầu hoạt động giám sát trung thực, khách quan, không vụ lợi.
Sau khi lựa chọn, chủ đầu tư tiếp tục kiểm tra người được huy động, phạm vi nhiệm vụ và năng lực đáp ứng khi dự án thay đổi. Kết luận đạt năng lực phải gắn với một phương án thực hiện có thể triển khai tại công trường, cùng hồ sơ hành nghề hợp lệ và cơ chế kiểm soát rõ ràng. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn tư vấn có khả năng thực hiện công việc và duy trì chất lượng giám sát trong suốt thời gian thi công.
Bình luận