Thiết bị phải đáp ứng đúng chế độ kiểm định
Khoản 5 Điều 51 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, yêu cầu máy, thiết bị, vật tư phục vụ thi công có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn được kiểm định trước khi sử dụng. Mục 2.4.1.9 QCVN 18:2021/BXD quy định cụ thể việc kiểm tra, thử nghiệm và kiểm định thiết bị nâng, phụ kiện nâng. Vì vậy, người quản lý cần xác định đúng loại thiết bị và chế độ áp dụng trước khi tổ chức huy động vào công trường.
Đối với thiết bị thuộc diện yêu cầu nghiêm ngặt, mục 2.4.1.9.3 yêu cầu kiểm định theo quy trình do cơ quan có thẩm quyền ban hành và do tổ chức đủ điều kiện thực hiện. Đối với thiết bị, phụ kiện ngoài nhóm đó, mục 2.4.1.9.2 quy định kiểm tra, thử nghiệm an toàn theo căn cứ tương ứng. Sự phân biệt này giúp nhà thầu tổ chức đúng hoạt động cần thiết và bố trí đúng chủ thể thực hiện.
Xác định thiết bị và cấu hình trước khi kiểm định
Hồ sơ huy động cần nhận diện thiết bị bằng thông tin kỹ thuật, số chế tạo hoặc dấu hiệu tương ứng để đối chiếu với tài liệu kiểm định. Nhà thầu nên làm rõ cấu hình sẽ sử dụng, bộ phận lắp thêm và phạm vi công việc dự kiến. Việc đối chiếu phải bảo đảm giấy tờ thuộc đúng thiết bị tại hiện trường và phản ánh được điều kiện liên quan đến trạng thái sử dụng.
Mục 2.4.1.4 QCVN 18 yêu cầu hồ sơ kỹ thuật thể hiện tải trọng làm việc an toàn lớn nhất, tải trọng theo bán kính nâng đối với thiết bị có tầm với thay đổi và điều kiện sử dụng. Do đó, nhóm kỹ thuật cần lựa chọn thiết bị theo công việc thực tế, đồng thời cung cấp thông tin cần thiết cho người tổ chức kiểm tra, thử nghiệm hoặc kiểm định. Khả năng nâng được đánh giá cùng cấu hình và điều kiện áp dụng của thiết bị.
Nhà thầu nên quản lý tài liệu của thiết bị thuê hoặc do thầu phụ cung cấp ngay từ giai đoạn lựa chọn. Hợp đồng huy động cần xác định bên cung cấp hồ sơ, tổ chức kiểm định, bảo dưỡng và xử lý khi thiết bị chưa đủ điều kiện. Cách phân công này giúp bảo đảm tiến độ chuẩn bị, đồng thời tạo đầu mối chịu trách nhiệm khi công trường phát hiện thiếu sót trong giấy tờ hoặc tình trạng kỹ thuật.
Kiểm định phải gắn với thời điểm và thay đổi thực tế
Mục 2.4.1.9.1 QCVN 18 quy định kiểm tra, thử nghiệm hoặc kiểm định theo đối tượng tại các thời điểm: trước sử dụng lần đầu, sau lắp đặt tại công trường, định kỳ theo quy định áp dụng, sau sửa chữa và khi thay đổi cấu trúc hoặc vị trí. Vì vậy, nhà thầu cần theo dõi cả thời hạn định kỳ và các sự kiện làm phát sinh yêu cầu đánh giá lại. Việc thay đổi điều kiện thiết bị phải được chuyển thông tin đến người phụ trách máy và an toàn.
Mục 2.4.1.8.4 yêu cầu thay đổi cấu trúc hoặc sửa chữa bộ phận thiết bị được chấp thuận, giám sát bởi người có thẩm quyền và thực hiện thử nghiệm hoặc kiểm định theo quy định. Nhà thầu nên ghi nhận nội dung sửa chữa, bộ phận thay thế và kết quả kiểm tra tương ứng để duy trì hồ sơ đầy đủ. Người tổ chức vận hành cần nhận được xác nhận về trạng thái đủ điều kiện trước khi đưa thiết bị trở lại làm việc.
Chu kỳ và nội dung kiểm định phụ thuộc quy trình áp dụng cho loại thiết bị và điều kiện được quy định. Nhà thầu nên lập lịch theo từng máy, gắn với hồ sơ kỹ thuật và kết quả gần nhất, đồng thời bố trí thời gian kiểm định trong kế hoạch sử dụng. Việc quản lý lịch giúp chủ động tổ chức thiết bị thay thế hoặc điều chỉnh công việc khi cần dừng máy để thực hiện yêu cầu an toàn.
Điều kiện lắp đặt và công việc nâng vẫn phải được kiểm soát
Mục 2.4.1.7 QCVN 18 yêu cầu thiết bị được chống đỡ, neo giữ chắc chắn và đánh giá khả năng chịu tải của nền hoặc kết cấu đỡ. Người tổ chức công trường cần bảo đảm điều kiện tại vị trí lắp đặt phù hợp hồ sơ kỹ thuật và yêu cầu thực tế. Các kết cấu phục vụ thiết bị phải được thiết kế, kiểm tra và quản lý theo quy định tương ứng của biện pháp thi công.
Kế hoạch sử dụng cần kết nối kiểm định với biện pháp và công trình tạm, vùng hoạt động, đường tiếp cận và công việc của các đội khác. Khi thiết bị hoạt động gần công trình hoặc khu vực có người qua lại, nhà thầu phải tổ chức kiểm soát vùng nguy hiểm và phối hợp công việc. Kết quả kiểm định được sử dụng cùng các điều kiện này để tổ chức vận hành an toàn tại vị trí cụ thể.
Mục 2.4.1.2 yêu cầu lập kế hoạch cho toàn bộ quá trình lựa chọn, lắp đặt, kiểm tra, thử nghiệm, kiểm định, bảo dưỡng, vận hành và tháo dỡ. Vì vậy, nhà thầu cần duy trì kiểm tra thường xuyên và bảo dưỡng theo yêu cầu áp dụng trong suốt thời gian sử dụng. Người vận hành phải được cung cấp thông tin tải trọng, điều kiện sử dụng và phương án phối hợp phù hợp với thiết bị, công việc được giao.
Lưu hồ sơ và xử lý thiết bị chưa đủ điều kiện
Mục 2.4.1.9.4 QCVN 18 yêu cầu lập biên bản kết quả kiểm tra, thử nghiệm hoặc kiểm định theo mẫu quy định và lưu như một phần hồ sơ công trình. Nhà thầu nên tập hợp kết quả cùng tài liệu kỹ thuật, sửa chữa, bảo dưỡng và lịch kiểm định của từng thiết bị. Dữ liệu phải có thể xuất trình cho chủ đầu tư, cơ quan có thẩm quyền và các chủ thể được quy chuẩn xác định khi có yêu cầu.
Nếu hồ sơ hoặc tình trạng thực tế cho thấy nguy cơ mất an toàn, khoản 9 Điều 15 Nghị định số 207/2026/NĐ-CP yêu cầu dừng và khắc phục trước khi tiếp tục thi công. Việc xử lý cần được phối hợp với trách nhiệm giám sát an toàn của chủ đầu tư và người quản lý thiết bị. Nhà thầu nên xác định rõ điều kiện cần hoàn thành để đưa máy trở lại sử dụng và lưu kết quả xử lý trong hồ sơ.
Kết luận
Kiểm định thiết bị nâng phải đúng đối tượng, đúng thời điểm và gắn với thiết bị thực tế được huy động. Nhà thầu cần quản lý đồng thời cấu hình, lắp đặt, hồ sơ, lịch kiểm định và kiểm tra trong vận hành. Khi các dữ liệu này được duy trì thống nhất, công trường có cơ sở tổ chức công việc nâng trong điều kiện an toàn và xử lý kịp thời các thay đổi có ảnh hưởng.
Bình luận